
22 Mart 1832 günü, Goethe dünyadan ayrılmaya başlar. Barbey d'Aurevilly'nin dediği gibi, canlı halinin mermerden yontusu haline gelecektir. Çok fazla zaman gerekememiştir ona. Sabah dokuzda su ve şarap ister. Daha sonra da, panjurları açmalarını söyler. Saat onda, efsanenin büyük ustalıkla güzelleştirmiş olduğu sözleri söyler: "Daha fazla ışık." Son sözler ve son sözler üzerine söylenen "sözler" vardır. Goethe'ninkiler çoğunlukla mizah duygusu uyandırır. Thomas Bernhard hırçınlıkla şunu belirtir: Goethe Mehr Licht değil, Mehr Nicht (bir daha asla) demiştir. Aynı sözcük, Georges Bernanos'un ölüm hakkında ve hatta, deyim yerindeyse, son makalesi hakkında bir nükte bulmasına fırsat vermiştir. Mart 1948'de, son bir ameliyat geçirmek için bulunduğu Neuilly Amerikan Hastanesi'nde, tamirat için gelmiş olan şaşkın bir elektrikçiyle, Göethe'nin son sözünü çevirerek şakalaşır: "Licht! Licht! Biraz ışık! Biraz ışık!" 5 Temmuz 1948'de, Tanrının diğer taklitçisi Chateaubriand'dan yüz yıl ve bir gün sonra ölür. "Hodri meydan!" dediği kişi, düelloyu kazanmıştır.
Son sözler ve neredeyse son sözler vardır. "Kitaplarmı ne yaptın?" diye sorar Goethe, uşağı Frederic'e. Uşak ise susar. "Yerine koy onları!" Frederic, bilin bakalım neden, yalan söyler: "Onları sattım." Oysa ki yedi bin cilt kitap uzakta değil, üzerinde cam piramitler bulunan çekmeceli büfelerin içine konmuş taş koleksiyonuyla birlikte başka bir odadır. Can çekişen yazar, bir rüyada şöyle der: "Şu güzel kadın başını görmüyor musunuz -siyah bukleleri var- ve harika bir ten rengi- orada, o karanlık zeminin üzerinde?" Bir rüya mıdır bu? Yazacağı bir kitabın cümlesi mi? Aslında Goethe'nin son sözleri, gelini Ottilie'ye seslenir: "Patini ver bana." Sonra, Weimar'daki evinin en küçük odasında, yatağının yanına yerleştirilmiş koltuğunun sol tarafına yerleşir. Her türlü süsten yoksun bir odadır bu. Ensesini nakışlı yastığa dayamış olan Goethe, hiçbir şey söylemez artık; elini kaldırır ve havada işaretler çizer. Harfler. Doktoru Vogel, w harfi gördüğünü düşünür. En çok okunan romanının kahramanı Werther'in, veya kendi ismi olan Wilhelm'in w'si. Veya Weib'in (Kadın), ya da Warum?'un (neden?) baş harfi. Kim bilir? İmzasını boşluğa atmak. Edebi yazının güzel bir imgesi. Ölümün romancı olduğu günler vardır.

